Het geheim van de Valeriusstraat

0

Op het omslag van Het geheim van de Valeriusstraat staat de familie van de schrijver van het boek. De foto werd rond 1930 genomen, toen niemand kon bevroeden hoe dramatisch de levens van dit ogenschijnlijk zorgeloze gezin zouden worden getekend door de Tweede Wereldoorlog.

Luuc Kooijmans is historicus en begiftigd met een gouden pen. Al eerder heeft hij bewezen aan de hand van overgebleven correspondentie en dagboekaantekeningen een buitengewoon boeiend verhaal te kunnen vertellen. In Het geheim van de Valeriusstraat gaat het over zijn eigen familie.
Als kleine jongen op bezoek bij zijn grootouders in de Valeriusstraat is hij geïntrigeerd door het portret van een jonge man, zijn oom Wim, die door de Duitsers is doodgeschoten. Over oom Wim wordt verder niet gesproken, maar jaren later krijgt Luuc zijn vader, de jongste uit het gezin, toch aan het praten en besluit hij het geheim van de Valeriusstraat te ontrafelen.

Opportunisme
Het verhaal begint met grootvader Adriaan, een autoritaire en egocentrische onderwijsman die met zijn gelijkhebberige houding een beklemmende stempel op zijn gezin drukt. Hij is overtuigd nationaalsocialist en meldt zich al in de jaren dertig aan als lid van de NSB. Geheel van opportunisme is dit lidmaatschap niet ontbloot; grootvader gokt erop dat het zijn carrière in het onderwijs ten goede zal komen. Zijn rotsvaste meningen leiden tot heftige discussies aan tafel.
Groot is dan ook de schok als de negentienjarige Wim, een rustige getalenteerde jongen, in 1942 wordt opgepakt en overgebracht naar de gevangenis in Scheveningen. Hij wordt beschuldigd van verzetsactiviteiten. Zijn nietsvermoedende ouders, inmiddels allebei NSB-lid, zijn verbijsterd. Er volgt een zenuwslopende periode voor het heftig van mening verschillende gezin in de Valeriusstraat. Aangrijpend zijn de brieven die Wim vanuit zijn cel schrijft aan zijn ouders. Zijn vader zit muurvast in zijn overtuigingen en blijft blind voor het leed en onrecht dat zijn zoon wordt aangedaan. Pas als het doodvonnis wordt uitgesproken en voltrokken zegt hij zijn lidmaatschap van de NSB op.

Stelling nemen
Goed en fout spelen een grote rol in het dagelijks leven van het gezin. Oudste dochter Tine meldt zich  als leidster bij de Arbeidsdienst en zal in het huwelijk treden met een fervent NSB-lid. Jan, afgestudeerd indoloog, werkt als ambtenaar in Den Haag en verleent hand- en spandiensten aan het ondergrondse verzet. Frans vertrekt als vrijwilliger naar Duitsland om in de tuinbouw te werken. Adje, een adelborst, wordt opgepakt wegens verzetsdaden en verdwijnt naar een concentratiekamp in de Oekraïne. De tweede dochter Zus blijft bij haar ouders wonen maar verzet zich heftig tegen de denkbeelden van haar vader. De jongste drie kinderen, Ali, Jo en Kees, zijn nog wat jong om duidelijk stelling te nemen. Zeer tegen zijn zin wordt Kees door zijn vader lid gemaakt van de Jeugdstorm. Jo kan de verstikkende sfeer in huis niet langer verdragen en besluit na de oorlog naar Engeland te gaan, waar zij als bibliothecaresse in Cambridge gaat werken. Ali volgt in Blaricum een opleiding tot verpleegster.
Het verhaal van dit gecompliceerde gezin wordt door Luuc Kooijmans integer verteld, zonder oordeel te vellen over de door de verschillende leden gemaakte keuzes.

Marion Schut-Koelemij

hetgeheimvandevaleriusstraatboek

Het geheim van de Valeriusstraat, Luuc Kooijmans
Uitgeverij Prometheus
ISBN 9789035137967

 

 

Plaats een reactie